مطالعه و پژوهش درباره هنرهای سنتی و فرهنگ های بومی در تمدن های گوناگون و تمامی ادوار تاریخی، نشانه ای از توجه اندیشمندان به حفظ هویت ملی و تأثیر مثبت آن بر عوامل اجتماعی با هدف کارآفرینی و همچنین ارتقای توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع، به خصوص در کشورهایی با قدمت و پشتوانه تاریخی چند هزار ساله است. در این میان، هنرهای صناعی را می توان ریشه مشترکی دانست که در تمامی این فرهنگ ها و تمدن های باستانی گسترانیده شده و تجربیات این ارتباط تا به امروز آرمان های بشری را با رویکردی فرازمینی در جهان معاصر به یکدیگر وصل کرده است. و ارتباط فرهنگی جهان شمول و اشتراكات معنایی مستتر در هنرهای سنتی کشورها، سازمانهای دولتی، نهادهای مردمی و جوامع جهانی از جمله یونسکو را واداشته است تا در جهت حفظ میراث فرهنگی بشر به جمع آوری و طبقه بندی اطلاعات موجود در زمینه صنایع دستی بومی مناطق مختلف جهان بپردازد. تهیه اسناد معتبر، تصاویر حقیقی و مستندسازی از شرایط و نحوه تولید محصولات بومی و سنت های منطقه ای در اقوام و ملل مختلف با هدف حفظ، ترویج و انتقال این ارزش به نسل های آتی بشری از دیگر اقدامات این نهاد بین المللی است. در کنار یونسکو، سازمانهای مردم نهاد در کشورهای مختلف نیز این روند را در پیش گرفته و با اهدافی مشابه به احیا و ترویج هنرهای در حال فراموشی و صنایع دستی منسوخ شده مبادرت ورزیده اند. شورای جهانی صنایع دستی و مرکز بین المللی ترویج صنایع دستی از جمله شناخته شده ترین و معتبرترین سازمان هایی هستند که زیر نظر یونسکو در زمینه معرفی، رشد و ارتقای کیفی محصولات صنایع دستی و حمایت معنوی از تولید کنندگان محصولات فرهنگی و هنرهای بومی و ملی در تمامی دنیا می کوشند.
کشور ایران که با پیشینه چندین هزار ساله خود یکی از مهم ترین خاستگاه های تمدن بشری را شکل می دهد، از سال ۱۳۴۷ش به عنوان یکی از قطب های صنایع دستی جهان و بزرگ ترین تمدن خاورمیانه از نظر فرهنگی و هنرهای سنتی به عضویت شورای جهانی صنایع دستی در آمده است و در راستای اهداف عالیه این شورا یعنی حفظ، تقویت و ترویج صنایع دستی به عنوان رکن اصلی در حیات فرهنگی نسل ها و همچنین افزایش سطح آگاهی و اطلاعات تخصصی و به روز حرفه ای هنرمندان و تولید کنندگان محصولات فرهنگی تلاش می کند. از سوی دیگر، شناسایی حدود ۱۶ رشته اصلی در زمینه هنرهای صناعی در ایران و بیش از ۲۸۵ نوع از محصولات تولیدی نشان میدهد بالغ بر دو میلیون هنرمند و صنعتگر به صورت مستقیم مشغول به فعالیت در این عرصه اند.
ایران در میان کشورهای مطرح دنیا همچون چین و هند به لحاظ گستردگی زیرشاخه ها و تنوع صنایع دستی رتبه اول را دارد و این نکته به تنهایی بیانگر گستردگی و ریشه دار بودن آن و در نتیجه، ضرورت پرداختن به پژوهش های علمی و هدفمند در جهت معرفی و ساماندهی این هنر - صنعت در ایران و جهان اسلام خواهد بود. از آنجا که تحقق این هدف به ایجاد زمینهمعاصر، ضرورت پژوهشی مجدد و این بار روشمند و متنا۔ اهداف ذکر شده را برای تیم تحقیقاتی حاضر در قالب طرحی علمی - پژوهشی زیر نظر سازمان «سمت» توجیه پذیر می نمود
پژوهش علمی پیش رو با عنوان هنرهای صناعی بخشی از طرح پژوهشی اهنر در تمدن اسلامی است که تیم بوده مشتمل از مدرسان، محققان، هنرمندان پیشکسوت و اعضای هیئت علمی گروه هنر اسلامی دانشگاه سوره با نظارت علمی سازمان است، به انجام رسانده اند و ضمن بهره گیری از تمامی فعالیت های مشابه و مدون پیش از این، در زمینه معرفی تاریخ ارزشمند و متفاوت این پژوهش صنایع دستی ایران و دیگر کشورهای اسلامی با رویکردی متمایز این متن را تألیف کرده اند. از جمله مهم ترین ویژگی ها عبارت است از: - دسته بندی صنایع دستی جهان اسلام بر اساس آخرین توافقات بین المللی شورای جهانی، - توجه به جنبه های آموزشی و مطالعات علمی و آکادمیک در معرفی صنایع دستی، - استفاده از آخرین و جدیدترین روش های پژوهش در علوم انسانی ( A . P . A )، - رویکرد تطبیقی در بررسی و معرفی صنایع دستی کشورهای جهان اسلام با محوریت ایران، - معرفی هنرهای صناعی روز بر اساس آخرین یافته های پژوهشی و گزارش های واصله، - بیان مختصری از تاریخچه هر یک از هنرها پیش از آغاز اسلام در تمدن های یادشده، - معرفی فهرست واژگان و اصطلاحات تخصصی هنرهای صناعی،
- بهره گیری و استفاده از تجربیات هنرمندانی که در دوره معاصر به صورت عملی در کارگاه های خود به تولید آثار می پردازند، ضمن آنکه با توجه به داشتن تحصیلات عالیه دانشگاهی، مشغول انجام پژوهش های نظری در حوزه فعالیت های هنری خود نیز هستند.
نتایج یافته های علمی این پژوهش در قالب ۹ فصل و حدود ۳۳ بخش با معرفی صنایع دستی بیش از ۱۷ کشور در حوزه تمدن اسلامی از جمله کشورهای غرب آسیا (سوریه، عراق، یمن، عربستان و غیره)، ترکیه و آسیای میانه، کشورهای مسلمان جنوب و جنوب شرق آسیا و شمال آفریقا، که بیشترین فعالیت شناخته شده را در زمینه هنرهای صناعی داشته و دارند، ارائه شده است. تیم تحقیقاتی و نویسندگان این کتاب در مقایسه با پژوهش های مشابه، با توجه به روند نظارتی و داوری های علمی و ویراستاری ادبی انجام شده و همچنین ویژگی های ارزشمند ذکر شده، امیدوارند کتاب حاضر به خصوص برای نسل جوان دانشجویان و هنرجویان رشته های مرتبط هنری کارشناسی و کارشناسی ارشد، پژوهشگران و دانشگاهیان سودمند واقع شود و گامی مؤثر در راستای حفظ هویت ملی و معرفی دقیق و علمی صنایع دستی روز و هنرهای سنتی و بومی تمدن اسلامی باشد. ۔ خوشنویسی، نقش مایه ها و موسیقی در جلدهای دیگر آمده است.
